Burn-out
In de Kamerkrant, het orgaan van de Rotterdamse Kamer van Koophandel, staat hij pontificaal op de voorpagina — met een klinkende oneliner: “deze training voorkomt dat men uitvalt door stress en burn-out.”
Tuurlijk, ik lees het bijbehorende artikeltje op pagina 17.
Burn-out is één van de grootste tijdsbommen van de era van management. En stress, uitgesproken met duistere rollende ‘èss’, een moderne kanker en allesomvattend verklaringsmodel tegelijkertijd. Die zaken hebben altijd mijn belangstelling; van wie niet eigenlijk?
Ook bekijk ik de website van deze nieuwbakken ondernemer uit het Zuidhollandse Stellendam. Die kan er, visueel, mee door. De inhoud is wel aan de magere kant. Juist daar wringt ‘m de schoen.
De toverformule van ReventaCare is rustig ademhalen. Daar valt eigenlijk niet zo gek veel over te schrijven, vandaar de karige inhoud van de website. Moet je gewoon doen. Want ook een instructiefilm is na 20 seconden doodsaai. Doen dus.
Aan de puinhopen van het management worden schatten verdiend. Bijvoorbeeld met ‘teambuilding’. Zwaargewichten binnen een onderneming komen een weekeind of een heuse week bij elkaar om, op basis van oude technieken uit de psychotherapie van het conflictmodel, elkaar te ‘ontmoeten’, de grenzen van de eigen persoonlijkheid te ervaren, om in een euforie van totale broeder- of zusterschap omarmd afscheid te nemen.
Het is vervolgens, maandagochtend, wel een kaal gevoel bij de koffieautomaat. En de stress, met die eeuwige dreiging, is als de wiedeweerga op zijn verstrouwde stek. Nog een keer naar de Ardennen, survivalen?
Ademhalen. Op de juiste manier ademhalen, dat is volgens RventaCare de ‘cure’.
Mij doet het denken aan een auto die plotsenling de geest geeft. Oké, hij rijdt niet meer, dus waarom niet de wielen vervangen, want die draaien toch niet meer? Heldere diagnose, geen speld tussen te krijgen. Wacht even — het kan net zo goed de startmotor zijn, of de brandstofpomp, misschien een bougie of weet ik wat.
De enige juiste diagnose is dat een burn-out het compleet falen van een nagejaagde illusie is. Niets meer, niets minder. Dat is een ramp als je je identificeert met een eigenheid die gebaseerd is op carrière, rollen die tot Sint-Juttemis altijd een rol zullen blijven en nooit een spel van liefde. Maar zo’n fiasco is evolutionair gezien helemaal geen drama; in feite mag je alleen maar blij zijn dat je zo’n overduidelijk en helder signaal krijgt.
Anders ademhalen helpt. Dat wel. Onder spanning, en een burn-out is enorm lange pariode van extreme spaning, schakelt een mens over op een ademhaling die zijn motoriek in staat stelt om zo snel mogelijk de kuierlatten te nemen. Om te vluchten. Dat patroon doorbreken is heilzaam. Bovendien verschaft het een doel, en brandpunt midden in de misère. Kan in zo’n situatie ook geen kwaad. Maar toch, het blijft een vlucht. Zo lang je niet ziet, erkent, wat je heeft afgebrand zal je het vuurtje blijven aanwakkeren. Of je nu alle onderdelen van de auto vervangt of niet.
Schakel over op een andere brandstof. Diesel bijvoorbeeld. Een ontbranding moet vanuit het zelf komen, en niet van een externe vonk.


Eergisteren hing ik ergens rond middernacht aan de telefoon bij het monumentale radioprogramma ‘Met het oog op morgen’. Het was de bedoeling dat ik mee zou praten over de pianist Glenn Gould (1932 - 1982), die op 22-jarige leeftijd wereldberoemd werd met zijn vertolking van de Goldbergvariaties van Bach. In de studio zat regisseur Franz Marijnen, die een voorstelling over het leven van Gould heeft gemaakt. Het gesprek werd al snel verstoord door breaking news over het kamerdebat rondom Fitna. Daardoor kwam ik in een soort quatre-mains van feiten en meningen terecht; aan de ene kant was daar de bijna live uitgevochten ontmaskering van Wilders, aan de andere kant een dialoog over het leven van een muzikaal genie.
Kijkend naar Rita heb ik steeds het idee een voyeur te zijn bij een amateur toneelgezelschap. Zij heeft weken voor de spiegel geoefend, hoofd iets naar achteren, lok losjes op het schedeldak gedrapeerd: ‘ik ben niet links, ik ben niet rechts, ik ben recht door zee.’ Het komt eruit alsof zij haar eerste spreekbeurt vanaf een spiekbriefje voorleest.
Er staat: “In aandachtswijken ligt twee keer zo veel troep op straat.”
In 1975 bracht de Britse popgroep Supertramp de elpee — ja, dit was nog het tijdperk van het vinyl — ‘Crisis? What Crisis?’ uit.
Yasmin Levy denkt dat haar muziek werelden bij elkaar kan brengen. De oude en de nieuwe. De islam en het judaïsme. Arabieren en Israëlieten. Mensen overal op de wereld. Veel van de bijgeleidende muzikanten komen uit verschillende windstreken, Turkije bijvoorbeeld waar haar vader zijn wieg had.
Even gokken: hoeveel mesjes telt een Gilette over, zeg, 10 jaar? We zitten nu op 4. Zes stuks lijkt me zeer plausibel.